شأن پروردگار متعال را خوار و كوچك شمرده ، و به ضرر و خسارت بزرگى دچار شده است . پس تلاوتكنندهء قرآن مجيد محتاج به سه امر است : قلب خاشع ، بدن فارغ ، و محل خالى . پس چون قلب انسان هنگام قرائت براى خدا خاشع شد ، از تصرف و وسوسهء شيطان مأمون و خارج خواهد شد ، چنان كه خداوند متعال مىفرمايد : چون قرآن را تلاوت كردى پناهنده و متمسك باش به پروردگار متعال از شيطان مطرود . و چون بدن او از اسباب و تعلقات دنيوى و گرفتاريهاى ظاهرى فارغ شد ؛ البته موجب فراغت و تجرد قلب شده ، و قلب او از تعلق به علايق و عروض عوارض محفوظ و دور شده ، و از بركات انوار و فوائد و معارف و حقايق قرآن مجيد محروم نخواهد ماند . و چون محل خالى و مجلس ساكت و بىمزاحمتى براى تلاوت قرآن مجيد انتخاب كرده ، و از مردم كناره گرفت ، البته بعد از رعايت دو شرط گذشته ، باطن و روح او با پروردگار متعال مأنوس خواهد شد ، و حلاوت مكالمات خدا را با بندگان صالح خود خواهد يافت ، و لطف و مهربانى پروردگار متعال را به آنان خواهد فهميد ، و اختصاص دادن آنان را به انواع كرامات و اشارات مخصوصه متوجه خواهد شد . [ ( شرح ) ] در تلاوت الفاظ قرآن مجيد ؛ هيچ گونه شرط و قيدى نيست ، و همه از مؤمن و كافر و صغير و كبير و عالم و جاهل در اين جهت مشترك هستند ، و البته از اين لحاظ كه اين الفاظ و عبارات منتسب به پروردگار متعال است ، قهرا آثار و خواصى به آن مترتب مىشود . و اما استفاده كردن از معانى ظاهرى و مطالب عمومى و محكمات آن براى اشخاصى ميسور است كه به زبان و ادبيات عرب آشنا باشند . و اما استفاده كردن از حقايق و لطائف و اشارات و معارف و متشابهات و بطون قرآن مجيد مخصوص اشخاصى است كه داراى سه شرط گذشته بوده ، و قلوب خود را براى تابش انوار كلمات حق تعالى تزكيه كنند . ( [ قسمت دوم از ] متن ) فان شرب كاسا من هذا المشرب حينئذ : لا يختار على ذلك الحال حالا و على